Sądeckie Koło RAZEM wniosło do władz miasta Nowego Sącza oraz do zarządu województwa małopolskiego petycję w sprawie przystąpienia miasta i województwa do sygnatariuszy Europejskiej Karty Równości Kobiet i Mężczyzn w Życiu Lokalnym 1.]. Karta została opracowana przez Radę Gmin i Regionów Europy, przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej w ramach 5 Wspólnotowego Programu Działania na Rzecz Równości Kobiet i Mężczyzn w 2006 r. Od tego czasu Karta została podpisana przez 1719 sygnatariuszy z 35 krajów Europy, nie tylko z obszaru Unii Europejskiej 2.]. Widać Karta cieszy się wśród samorządowców z zagranicy popularnością i jest wyrazem poparcia dla idei równouprawnienia ze strony lokalnych władz z różnych krajów.

Na razie petycja w sprawie podpisania Karty przez władze samorządowe województwa małopolskiego jest pierwszą inicjatywą tego typu na poziomie całego województwa w Polsce. Pokazuje to, że Koło RAZEM Nowy Sącz jest w stanie podjąć akcje polityczne, wykraczające poza wąsko rozumianą przestrzeń miejską – Nowy Sącz. Petycja w sprawie Karty jest również swojego rodzajem testem dla władz samorządowych województwa, w dużej mierze związanych ze środowiskiem Platformy Obywatelskiej, w kwestii przychylności decydentów dla europejskiej idei równouprawnienia płci.

Przyjęcie Karty przez władze Nowego Sącza i Małopolski przyczyniłoby się do podniesienie jakości życia mieszkańców. Będzie to możliwe, ponieważ część II Karty nakłada na sygnatariusza dokumentu następujące zobowiązania:

  • Opracowanie i wdrożenie Równościowego Planu Działania (RPD) w ciągu 2 lat od podpisania Karty;
  • Wyznaczenie celów i priorytetów Sygnatariusza wraz z określeniem działań jakie planuje podjąć i planem ich finansowania;
  • Przeprowadzenie szerokich konsultacji społecznych przed wprowadzeniem RPD;
  • Informowanie opinii publicznej i pozostałych sygnatariuszy Karty o sukcesach i wyzwaniach, związanych z wdrażaniem postanowień Karty na swoim terenie;

Ponadto część III Karty – zatytułowana “demokratyczna odpowiedzialność” – zawiera 30 artykułów, uporządkowanych w sekcje tematyczne, porządkujące kwestie równości płci. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia petycji przez władze samorządowe mieszkańcy województwa i naszego miasta mogą spodziewać się:

  1. wprowadzenia parytetów płci przy obsadzaniu stanowisk politycznych w lokalnym samorządzie;
  2. zakazu dyskryminacji różnych grup mniejszościowych w naszym mieście i województwie, w tym osób LGBT;
  3. zaproszenia przedstawicieli różnych grup mieszkańców, w tym osób o nieheteronormatywnej orientacji seksualnej do wyrażania swoich opinii w trakcie konsultacji społecznych w sprawach ważnych dla mieszkańców Nowego Sącza i Małopolski;
  4. powołania pełnomocnika Prezydenta Miasta Nowego Sącza ds. Równego Traktowania Kobiet i Mężczyzn. Do zadań Urzędu Miasta doszłaby również regularna współpraca ze środowiskiem LGBT;
  5. wprowadzenia wymogu współpracy miasta z podmiotami zewnętrznymi, przestrzegającym zasad równouprawnienia płci w swoich działaniach biznesowych i społecznych;
  6. opracowania i wdrożenia przez Sądecki Ośrodek Interwencji Kryzysowej programów pomocy, dostosowanych do różnych potrzeb kobiet i mężczyzn, w zakresie pomocy psychologicznej, interwencji kryzysowej oraz wychodzenia z bezdomności;
  7. wsparcia mężczyzn w zakresie sprawowania opieki nad dziećmi i innymi osobami zależnymi;
  8. programów profilaktycznych w zakresie promocji zdrowia i przeciwdziałania przemocy, skierowanych specyficznie do kobiet jak również mężczyzn;

Przyjęcie Karty przez władze Nowego Sącza oraz Małopolski uczyniłoby nasz region liderem przemian społecznych w Polsce i w Grupie Wyszehradzkiej. W Polsce Kartę podpisały tylko władze Nysy i Aleksandrowa Kujawskiego. Podpisanie Karty wymaga jednak odwagi politycznej. Środowiska wrogie swobodom obywatelskim, często finansowane przez Federację Rosyjską, aktywnie sprzeciwiają się wszelkim próbom przystąpienia polskich samorządów do sygnatariuszy Karty. Chodzi o to, aby utrzymać Polskę w rosyjskiej strefie kulturowej. Na przykład w Gdańsku ruchy prawicowe protestują przeciwko wprowadzeniu w życie postanowień Karty 3.]. 

Problemy z przyjęciem postanowień Karty w polskim samorządzie wynikają nie tylko z działań skrajnej prawicy, ale również z zachowawczości lokalnych działaczy samorządowych. Polskim samorządowcom równouprawnienie nie jest potrzebne, ponieważ w ich subiektywnym świecie równouprawnienie już  się dokonało. Na podstawie informacji z około 900 miast różnej wielkości wynika, że na stanowisku prezydenta miasta/burmistrza kobiety stanowią około 10%. Trochę częściej (25%) zostają zastępcami prezydentów/burmistrzów miast. W Polskim samorządzie kobiety najczęściej piastują funkcję sekretarza (55%) i skarbnika (85%) miasta 4.]. Takie zaangażowanie kobiet w życie lokalne wpisuje się w tradycyjny model polskiej rodziny. Kobieta dysponuje pieniędzmi, ale to mężczyzna pełni rolę reprezentacyjną rodziny i odpowiada za kluczowe decyzje.

W kontekście powyższych danych liczbowych na temat zaangażowania kobiet w życie polityczne samorządów w Polsce nie dziwi fakt, że władze Krakowa nie wypowiadają się na temat petycji w sprawie podpisania Karty przez miasto. Z taką inicjatywą wystąpiły krakowskie struktury Nowoczesnej w kwietniu br 5.]. Podobna zmowa milczenia występuje w przypadku petycji w sprawie Karty, skierowanych przez działaczy RAZEM z Torunia 6.] do władz Torunia, Włocławka, Grudziądza, Brodnicy, Chełmna, Rypina, Chełmży, Lipinia, Wąbrzeźna, Golubia-Dobrzynia i Radziejowa. Władze Bielska – Białej zdecydowały uznać petycję w sprawie przyjęcia Karty za bezzasadną (sic!!!) 7.]. Czas pokaże czy podobny los spotka inicjatywę Koła RAZEM Nowy Sącz.

O ile zamiecenie sprawy pod dywan z petycją w sprawie przyjęcia Karty w mieście powiatowym może przejść niezauważone tak w przypadku Krakowa czy całego województwa małopolskiego sprawa robi się politycznie trudniejsza. Samorządowcy chętnie korzystają z unijnych pieniędzy, ale są niechętni unijnym inicjatywom obyczajowym. Widzą w nich zagrożenie dla swoich relacji z lokalnymi proboszczami i skrajną prawicą. W naszym regionie księża proboszczowie wciąż jednak są słuchani przez wiernych. W innych częściach kraju to samorządowcy są jedynymi aktywnymi słuchaczami kazań księży dobrodziejów. Lokalni politycy nie mają jednak odwagi zaryzykować ewentualnego konfliktu z przedstawicielem kościoła katolickiego.

Warto jednak podjąć próbę wprowadzenia postanowień Karty w Nowym Sączu jak i całym województwie, ponieważ dokument ten odwołuje się do niekwestionowanych wartości etycznych, będących fundamentem współczesnego społeczeństwa demokratycznego. Tymi zasadami są:  

  1. Równość kobiet i mężczyzn stanowi fundamentalne prawo.
  2. Zagwarantowanie, że równość kobiet i mężczyzn, różnorodne formy dyskryminacji i nierównego traktowania są brane pod uwagę.
  3. Zrównoważony udział kobiet i mężczyzn w procesie decyzyjnym jest warunkiem demokratycznego społeczeństwa.
  4. Eliminacja stereotypów opartych na płci jest podstawą osiągnięć równości kobiet i mężczyzn
  5. Włączając kwestie płci do wszystkich działań samorządów lokalnych i regionalnych konieczne jest promowanie równości kobiet i mężczyzn
  6. Właściwe opracowane plany działania i programy są koniecznymi narzędziami do promowania równości kobiet i mężczyzn.

Władze samorządowe są najbliżej obywateli i podejmują szereg decyzji, mających bezpośredni wpływ na nasze codzienne życie. Dlatego tak ważne jest to, aby Sądeczanie jak i mieszkańcy Małopolski mogli żyć w godnie i w demokratycznej kulturze prawnej.

ZDJĘCIE:nowysacz.pl